Hoe 'groen' is uw regio in de toekomst?

 
regio: geen regio gekozen   

Selecteer een gemeente of samenwerkingsverband:

Inleiding

Dit rapport geeft u inzicht in de krimp of groei van het aantal leerlingen in uw gemeente of regio voor de komende jaren. Demografische ontwikkelingen zijn overwegend prettig voorspelbaar. Door ontgroening en een trek naar de Randstad krimpt de bevolking in de randgebieden van Nederland, terwijl er soms nog sprake is van bevolkingsgroei in delen van Midden-Nederland. Dit heeft tot gevolg dat voorzieningen zoals onderwijs, zorg en culturele voorzieningen onder druk komen te staan.

 

Een dalende leerlingenaantal raakt in de eerste plaats het primair en voortgezet onderwijs. In krimpregio’s ontstaat het risico van te kleine scholen en een verschralend onderwijsaanbod. Scholen met weinig leerlingen zijn kwetsbaarder: bekostiging van onderwijs, huisvesting en leerlingenvervoer kunnen een probleem opleveren, omdat zowel schoolbesturen als gemeenten over minder financiële middelen beschikken. De opvang van zorgleerlingen stelt hoge eisen aan het beperkte personeelsbestand.
Voor groeiende regio’s betekent het dat de behoefte aan onderwijslocaties en personeel groeit.

Om op tijd te kunnen anticiperen op het krimpende of groeiende aantal kinderen en jongeren in uw regio, is dit rapport bedoeld.

 

Toelichting cijfers
In dit rapport zijn de figuren weergegeven van de indicatoren, die u een goed totaalbeeld geven van de kinderen en jongeren van 4 tot 22 jaar in uw geselecteerde regio of gemeente. De gegevens kunt u vergelijken met andere regio’s, gemeenten of het landelijk gemiddelde. Bijbehorende cijfers over vrijstellingen en verzuim voor samenwerkingsverbanden ziet u op het Dashboard passend onderwijs.

De volgende onderwerpen komen aan bod:

  • De ontwikkeling van uw regio
  • Kleutercijfers
  • Aantal minderjarigen
  • Leerlingprognose

Hoe groen is uw gemeente of regio?

U ziet een overzicht van de ranking op de twee indicatoren voor uw gemeente/regio. Het biedt een totaal overzicht per onderwerp. Klik op de afzonderlijke onderwerpen om de gedetailleerde informatie te krijgen.

Kleutercijfers

Met de kleutercijfers krijgt u inzicht in het aantal 4 en 5 jarigen dat ingeschreven staat bij een school voor primair onderwijs in uw regio ten opzichte van andere regio’s en het landelijk gemiddelde. Daarmee weet u hoeveel van deze totale groep kinderen onderwijs volgt in uw regio. Ook krijgt u hiermee zicht op de instroom van 4 jarigen in het primair onderwijs in het komende schooljaar.

Kleutercijfers in Nederland

Dit landkaartje geeft de deelname aan het primair onderwijs van kleuters (4 t/m 5-jarigen) in gemeenten en regio’s weer. De data per gemeente of regio kunt u als Excel (.csv bestand) downloaden.

Voor deze regio zijn geen data voor deze indicator mogelijk of beschikbaar. In plaats daarvan laten we de data zien voor ().
Bron: CBS Microdata, bewerking Nederlands Jeugdinstituut
Jaar data: 2017

Trend kleutercijfers

De figuur geeft de trend van het aantal kleuters dat primair onderwijs volgt voor uw gemeente/regio ten opzichte van het landelijk gemiddelde van de afgelopen 3 jaar weer. Onder de figuur kunt u de desbetreffende trend voor uw gemeente/regio en Nederland aan of uitzetten door erop te klikken.

selecteer een regio om deze figuur te kunnen zien:

Aantal minderjarigen

Met de cijfers over het aantal minderjarigen krijgt u als gemeente of samenwerkingsverband inzicht in het aantal minderjarigen in de leeftijds­cohorten 0-4 jaar, 4-12 jaar en 12-18 jaar. Daarmee wordt het mogelijk om de ontwikkeling van het aantal minderjarigen in kaart te brengen. U krijgt zicht op de (potentiële) instroom van leerlingen in het primair onderwijs (0-4 jaar), in het voortgezet onderwijs (4-12 jaar) en in het vervolgonderwijs (12-18 jaar) in de toekomst.

Op basis van deze cijfers kunt u als samenwerkingsverband met schoolbesturen en gemeenten in uw regio in gesprek gaan over de trends in groei of krimp van het aantal kinderen in uw regio en de gevolgen van deze ontwikkelingen voor onder andere onderwijshuisvesting en de instandhouding van een dekkend aanbod (onderwijssoorten) in uw regio.

Onderverdeling minderjarigen

De figuur geeft het percentage minderjarigen voor uw gemeente/regio weer, het landelijk percentage, onderverdeeld naar percentage 0-4 jarigen, 4-12 jarigen en 12-18 jarigen.

selecteer een regio om deze figuur te kunnen zien:

Aantal minderjarigen in Nederland

Dit landkaartje geeft het aantal minderjarigen ten opzichte van het totaal aantal inwoners in gemeenten en regio’s weer. De data per gemeente of regio kunt u als Excel (.csv bestand) downloaden.

Bron: CBS Microdata, bewerking Nederlands Jeugdinstituut
Jaar data: 2017

Trend minderjarigen

De figuur geeft de trend van het aantal minderjarigen in eenoudergezinnen en de onderverdeling in de leeftijdsgroepen 0-4, 4-12 en 12-18 jarigen voor uw gemeente/regio ten opzichte van het landelijk gemiddelde van de afgelopen 3 jaar weer. Onder de figuur kunt u de desbetreffende trend voor uw gemeente/regio en Nederland aan of uitzetten door erop te klikken.

selecteer een regio om deze figuur te kunnen zien:

Leerlingprognose

De leerlingprognose geeft inzicht in de meest elementaire vraag voor onderwijsplanning: Hoe zal de onderwijsvraag zich de komende jaren ontwikkelen en hoe is die verdeeld over de regio’s in het land?
Een leerlingprognose helpt bij het opstellen en uitvoeren van meerjarenbegrotingen, en meerjarige planningen van het onderwijsaanbod gericht op de vraag in uw voedingsgebied. De cijfers helpen om op tijd te reageren op het aantal benodigde leerkrachten in de toekomst.

Leerlingprognose in Nederland

Dit landkaartje geeft de leerlingprognoses in gemeenten en regio’s weer aan de hand van de verwachte dalingen of stijgingen van het aantal leerlingen voor de komende dertig jaar. De data per gemeente of regio kunt u als Excel (.csv bestand) downloaden.

Bron: CBS Microdata, bewerking Nederlands Jeugdinstituut
Jaar data: 2017

Trend leerlingprognose

De figuren geven de prognose van het aantal leerlingen voor uw gemeente/regio ten opzichte van het landelijk gemiddelde tot het jaar 2035 weer (index 2017=100%).

selecteer een regio om deze figuur te kunnen zien:

Wat kan ik met de cijfers uit mijn regio?

De cijfers geven inzicht in hoe ‘groen’ uw gemeente of regio is. Heeft u nu of op termijn te maken met krimp of groei? Beide kosten altijd geld en hebben een grotere impact dan alleen op de onderwijsinstellingen zelf. Op basis van cijfers over onderwijsdeelname en instroom in het komende schooljaar, kunt u met schoolbesturen en gemeenten in uw samen­werkings­verband in gesprek gaan over trends in groei of krimp van het aantal kinderen in de gemeente/regio en de gevolgen van deze ontwikkelingen. De cijfers behoeven altijd toelichting vanuit het beleid en de situatie in uw gemeente en regio.

 

Demografische veranderingen
De demografische veranderingen vormen een risico voor de kwaliteit, diversiteit en bereikbaarheid van het onderwijs. Bij krimp zal zonder ingrijpen niet alleen het onderwijsaanbod verschralen, maar komt ook de regionale economie in gevaar door gebrek aan aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. De demografische veranderingen zijn dus niet alleen een probleem van onderwijsinstellingen, maar van de samenleving als geheel.

 

Het onderwijsaanbod bij krimp
Voor het PO is de belangrijkste uitdaging om te blijven voorzien in goed en toegankelijk primair onderwijs voor alle kinderen, ongeacht in welke (kleine) kernen of stadswijken zij wonen. In de praktijk betekent dit dat u vooral kijkt naar slimme manieren om onderwijs en andere publieke of private instanties te combineren.
De belangrijkste uitdaging voor het VO is om zoveel mogelijk verschillende onderwijsprofielen (c.q. afdelingen) en (vak)opleidingen in stand te houden. Dit is erg belangrijk voor de aansluiting tussen het voortgezet onderwijs en het vervolgonderwijs en de arbeidsmarkt.

De krimp als kans gebruiken om hoogwaardig onderwijs onder gewijzigde omstandigheden te realiseren,vergt de nodige verbeeldingskracht en die moet gemobiliseerd worden. Gebruik maken van ervaringen in andere regio’s en landen en in andere sectoren helpt daarbij. Strategische vernieuwing zal niet alleen draagvlak moeten vinden in de bestuurskamer maar ook op de werkvloer. Het zal een uitdaging zijn om samen met hen nieuwe modellen voor onderwijs te ontwikkelen. Overheid en sociale partners zullen moeten erkennen dat hier regionale variatie in regelgeving en voorzieningenniveau voor nodig is.

Relevant onderzoek

Commissie-Dijkgraaf adviseert over krimp in voortgezet onderwijs

Lees verder

Relevante links

Arbeidsmarktplatform PO: dossier Krimp met onderzoek, praktijkvoorbeelden en instrumenten.

Lees verder

PO-Raad: dossier Krimp met laatste nieuws en handreiking.

Lees verder

Rijksoverheid: leerlingendaling

Lees verder

Kennis voor Krimp, breder dan alleen onderwijs

Lees verder

Deel uw tip of voorbeeld

Heeft u ervaring met een aanpak, die werkt? Deel het met uw collega’s in het land. We verzamelen en verspreiden de concrete tips en voorbeelden uit de praktijk.

 

Verstuur uw tip

Vraag uw adviseur

Vincent Fafieanie